Artikelen door

Wally is terug

De officiële onthulling moet nog plaatsvinden, maar wie door de Zaandamse Westzijde loopt, kan sinds deze week ter hoogte van nummer 42-44 deze in steen vastgelegde tekst lezen. ‘Als Wally binnenkwam was iedereen in vijf minuten gelukkig’, staat er. Het citaat is een eerbetoon aan de man die tussen 1940 en 1945 op dit adres […]

Etty Hillesum en Carla Simons: spiegelbeelden?

In het najaar van 2021 verschijnt Judith Koelemijers biografie van Etty Hillesum. Deze joodse vrouw uit Amsterdam werd bekend door de publicatie van haar oorlogsdagboek, 38 jaar na haar dood. De talloze overeenkomsten met het leven van een ander Holocaust-slachtoffer uit de hoofdstad, Carla Simons, zijn te veelvuldig en opvallend om ongenoemd te laten. Etty […]

Onderzoek naar onteigend joods vastgoed in de Zaanstreek: een reactie

Was het naoorlogse rechtsherstel voor joodse huiseigenaars zo voorbeeldig als het college van B&W in Zaanstad lijkt te suggereren? Of zijn daar kanttekeningen bij te maken? Een reactie op het Nader onderzoek naar de aankoop van onteigend (Joods) vastgoed in de Tweede Wereldoorlog door de voormalige Zaangemeenten. Het Gemeentearchief Zaanstad (GAZ) onderzocht in 2020 de […]

Archiveren moet je leren

In de prachtige documentaire Allen tegen allen (2019), over het vooroorlogse Nederlandse fascisme, komt een keur aan verzamelaars langs. Een logo van de NSB, het paspoort van Mussert, zeldzame partijspeldjes; de trots op en begeerte naar nazistische parafernalia spat uit hun ogen. De extreemrechtse collecties zijn hen gegund. Maar toch… Toen ik in 2017 vier […]

Gevangene Jaap Buijs was 166.500 gulden waard (maar het geld raakte zoek)

Oud-verzetsman Jacob ‘Jaap’ Buijs (1888-1960) wordt waarschijnlijk geëerd in het Zaanse straatbeeld. Als het aan de gemeente Zaanstad ligt, krijgt hij een brug naar zich vernoemd. Gezien Buijs’ toenmalige woonplaats en beroep -houthandelaar-, lijkt het me logisch dat dat een houten oeververbinding in Zaandam wordt. Dat Buijs niet eerder is vernoemd, is zowel betreurenswaardig als […]

Verzet in Zaandijk: ‘Alle mogelijke valsche stempels konden door ons worden geleverd’

Jan Dirk Vis (1890-1953) zat in de top van het Zaandijkse verzet. Een jaar na de bevrijding beschreef hij zijn ervaringen gedurende de Tweede Wereldoorlog. Er bestaan duizenden naoorlogse terugblikken op de illegaliteit. Meestal zijn die anekdotisch, ideologisch gekleurd en lijkt het alsof de bezetter dankzij de overweldigende weerstand weinig te vertellen had. Bovendien werden […]

Een kat in het nauw

Dat de nood tijdens de Hongerwinter werd gelenigd met bloembollen mag algemeen bekend verondersteld worden. Dat ook de kat werd ingezet om in het geïsoleerde westen van Nederland nog iets eetbaars op tafel te krijgen, weten minder mensen. Naar schatting bijna de helft van de huiskatten haalde de bevrijding niet. De jacht op deze dieren […]

De memoires van verzetsman Nico Rem

Nicolaas (‘Nico’) Frederik Rem (1922-1988) uit Wormerveer was onder andere lid van de zogeheten ‘wilde’ verzetsgroep Koog-Bloemwijk. Meerdere leden van deze kleine Zaanse organisatie, die zich vooral bezighield met gewapend verzet, zouden de oorlog niet overleven. Nico Rem gelukkig wel. Ruim veertig jaar na de bevrijding zette hij zijn herinneringen op papier. Ze geven een […]