Artikelen door Erik Schaap

Liber amicorum voor Van Hall

  Het boek dat ik schreef over Walraven van Hall is -verbazingwekkend genoeg, gezien de historische rol van deze man- tot op heden het enige in zijn soort. En toch ook weer niet. Kort na de bevrijding verscheen er voor zijn familie en vrienden een liber amicorum, een 98 pagina’s tellend boekje dat in kleine kring werd […]

De aanleiding voor de Van Hall-biografie

  De misschien wel meest gestelde vraag over mijn literaire bezigheden is hoe ik er toe ben gekomen om steeds maar weer over de Tweede Wereldoorlog te schrijven. Het kortste antwoordt luidt: “Door toeval.” Maar dat verdient misschien wat uitleg. In 2004 gaven mijn ouders me een boek cadeau met de titel Een kleine geschiedenis van Amsterdam. Ze hadden het […]

Walraven van Hall: bankier van het verzet

Loe de Jong noemde hem de centrale figuur van de illegaliteit. De in Amsterdam werkzame Walraven van Hall werd tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog door velen gezien als de minister-president van bezet Nederland. Desondanks zakte deze ‘bankier van het verzet’ sindsdien langzaam weg in de vergetelheid. Er zijn de nodige raakvlakken tussen de […]

Unieke foto’s van de Februaristaking

In de zomer van 2016 nam de tachtigjarige Gerard Wijdenes contact op. Of ik geïnteresseerd was in een fotoalbum van zijn ouders, wat boeken over de jaren ’40-’45 in de Zaanstreek en een pak oude oorlogskranten. Dat was ik natuurlijk. Ik bladerde het fotoboek door en stuitte op vier foto’s die blijkens het bijschrift op 25 februari 1941 waren gemaakt in […]

De verzetsstrijdster, de V-man en het verraad

De verraderlijke werkzaamheden van V-man Johnny de Droog spelen zich tussen 1942 en 1945 vooral af in Gelderland. Des te opvallender dat er soms Zaankanters opduiken in zijn nabijheid. Neeltje Root bijvoorbeeld. Is zij een ‘Gestapo-agente’ of een verzetsvrouw?   Tijdens mijn zoektocht naar gebeurtenissen uit het leven van Arnhemmer Johannes Mattheus (‘Johnny’) de Droog -medewerker van de Sicherheitsdienst en […]

De laatste exemplaren van ‘Eisendrath’

Het is hard gegaan met de verkoop van Eisendrath, een verzonken familie (1845-1945). De reacties op deze familiegeschiedenis waren vaak emotioneel, maar zonder uitzondering positief. “Het boek grijpt je bij de keel”, oordeelde het Noordhollands Dagblad. Waarschijnlijk mede door die impact slonken de stapels snel in de boekhandels. Op dit moment, drie weken nadat de verkoop begon, zijn […]

(Alweer) een monument met dubieuze namen

In mei 2017 besteedde de Volkskrant enkele artikelen aan oorlogsmonumenten in Enspijk, Leidschendam-Voorburg en Amsterdam met ‘foute’ namen. Maar ook de Zaanstreek beschikt over zo’n eerbetoon aan dubieuze personen. Een SS’er op een gedenkplaats voor oorlogsslachtoffers in het Gelderse Enspijk haalde in het voorjaar van 2017 de nationale media. Drie maanden eerder viel die ‘eer’ ten deel aan een nazistische […]

Nee, mijn boek is niet verfilmd (of toch?)

Ik ben het een beetje zat. Dat mijn boek over Walraven van Hall de basis vormt voor Bankier van het verzet; geen punt. Maar doe dan niet alsof die biografie totaal geen rol speelt bij het maken van de speelfilm.   Het is alweer een jaar of tien geleden dat Rutger Hauer aankondigde een Engelstalige speelfilm te willen regisseren […]

De collaborerende clown

Thije Kok trad tijdens de Tweede Wereldoorlog op als variété­artiest voor de Duitsers. Na de oorlog werd hij commandant van het erepeloton van de Binnenlandse Strijdkrachten. Portret van een man die ná de oorlog in het verzet ging. Door Harm Ede Botje en Erik Schaap ‘De verrader en het meisje’ was de kop boven een […]

Gevluchte oorlogsmisdadiger leverde gastarbeiders voor Zaanse wapenfabriek

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bevond zich op het Hembrugterrein een van de grootste en belangrijkste Zaanse verzetshaarden. Zowel tientallen werknemers als de directeur waagden daar hun leven in de strijd tegen het nazisme. Desondanks ging deze wapen- en munitiefabriek begin jaren ’70 in zee met de tot levenslang veroordeelde, maar naar Spanje gevluchte oorlogsmisdadiger Auke Pattist. Douwe Soepboer, Frans den Hollander, Sjef […]